n.a.v. Jan van Oudheusden, De Amerikaanse geschiedenis in een notendop, Amsterdam 2004
Desillusie na de Eerste Wereldoorlog
Amerika viel dus terug in het isolationisme. Men wilde zich niet vastleggen op welke verplichtende verbintenis dan ook. In 1928 kwam het Briand-Kelloggpact. Amerika en Frankrijk verklaarden dat oorlog werd uitgebannen als middel van internationale politiek; uiteindelijk zouden 62 landen medeondertekenen. Na de Eerste Wereldoorlog was de desillusie groot: de koloniale instincten van Engeland en Frankrijk kwamen weer los. In Amerika kwam er een angstpsychose tegenover alles wat rook naar communisme, de xe2x80x98red scarexe2x80x99. Er was vrees voor revolutie en roep om xe2x80x98law and orderxe2x80x99. Er kwam een klopjacht op linkse organisaties. In 1921 en 1924 nam het Congres twee wetten aan die quota stelden aan immigratie, op basis van de hoeveelheid Amerikanen van bepaalde etnische oorsprong. Hierdoor werd de immigratie uit Zuid- en Oost-Europa praktisch stopgezet. De Ku Klux Klan maakte een tweede bloei door. Men voerde nu een kruistocht voor honderd procent Amerikanisme, orthodox-protestants christendom en zedelijkheid. In 1925 waren er al weer twee miljoen leden.
De drooglegging
Zwarte Amerikanen voelden zich nog steeds als tweederangs burgers. In 1925 vond in Tennessee het apenproces plaats: Een jonge biologieleraar, John Scopes, werd hierin verboden om de kinderen in de evolutietheorie te onderrichten. Het was een juridische krachtmeting tussen twee levensvisies, het fundamentalisme en het modernisme. Het experiment met de xe2x80x98prohibitionxe2x80x99, de drooglegging, wees op isolationisme, omdat het bewees dat Amerika zich anders, verhevener zag dan de rest van de wereld. Deze maatregel was een erfenis van de progressives. Heel wat deelstaten waren trouwens al langer drooggelegd. De uitwerking was averechts. De gevangenissen barstten uit hun voegen. Overal waren speakeasyxe2x80x99s, illegale kroegen (alleen al in New York 32.000). Maffia-organisaties kochten agenten, politici en rechters om en domineerden weldra hele stadswijken.
The Roaring Twenties
De opmars van de verstedelijkte samenleving was een feit. Men sprak van de xe2x80x98gay twentiesxe2x80x99 (de vrolijke jaren twintig). Er kwamen nieuwe buitenwijken en tuindorpen (suburbs). Er waren in 1929 al meer dan 400 wolkenkrabbers. Fotoxe2x80x99s van acrobatische bouwvakkers die driehonderd meter hoog op de stalen balken van in aanbouw zijnde wolkenkrabbers balanceerden, leverden nieuw bewijsmateriaal dat de optimistische American Dream geen hersenschim was: de frontier reikte letterlijk tot in de hemel. Banen waren gemakkelijk te vinden. Nieuwe krachtbronnen zoals stoomturbines maakten grootschalig elektriciteitsgebruik mogelijk. Obsessieve betrokkenheid met sport werd een constante factor in Amerikaxe2x80x99s openbare leven. Commercixc3xable omroepmaatschappijen kwamen er: de National Broadcasting Company (NBC) in 1926, de Columbia Broadcasting System (CBS) in 1927. In 1914 waren er al xc3xa9xc3xa9n miljoen autoxe2x80x99s, van elke zes autoxe2x80x99s in de wereld reden er in 1929 vijf in Amerika, dat is 26,5 miljoen in totaal. Europa liep hierin dertig jaar achter. De groei van het autopark stimuleerde weer tal van andere bedrijfstakken. In 1927 vloog het eerste vliegtuig van New York naar Parijs. In Hollywood werden aan de lopende band films geproduceerd. In 1927 waren er al 17.000 bioscopen. Jazz als muzieksoort trok een breed jongerenpubliek; het werd als schokkend ervaren voor de oudere generaties. De rokken van meisjes werden steeds korter, de haardracht steeds jongensachtiger. In 1928 was er de eerste katholieke presidentskandidaat. Dit was voor veel kiezers nog bezwaarlijk.
De grote depressie van 1929
Kort na Hoovers ambtsaanvaarding sloeg het noodlot toe. Begin 1929 stokte de verkoop van autoxe2x80x99s en begon de huizenbouw te stagneren. Veel aandeelhouders vroegen zich af hoe lang de koersen nog konden blijven stijgen. Op 24 oktober 1929, Zwarte Donderdag, sloeg de paniek massaal toe. Duizenden investeerders waren in xc3xa9xc3xa9n klap alles kwijt. In maart 1933 bedroeg de waarde van de aandelen nog maar een vijfde van die van 1929. Oorzaken waren overproductie en het ongezonde bankwezen. Vijf procent van de bevolking bezet een derde van de welvaart. Banken verschaften onverantwoord veel krediet aan hun klanten. Kopen op afbetaling was populair: xe2x80x98Live now, pay later!xe2x80x99 Veel banken gingen failliet, miljoenen Amerikanen waren ineens al hun spaartegoeden kwijt. De crisis sloeg over naar andere landen, vooral naar Duitsland.
Roosevelt president
Dit alles had een verlammend psychologisch effect. Niemand durfde nog te investeren. In de zomer van 1932 was de industrixc3xable productie teruggevallen naar de helft van die van 1929. Wie geluk had, behield zijn baan, maar moest dan wel flinke loonsverlaging accepteren. Zoxe2x80x99n vijftien miljoen Amerikanen werden werkloos: xc3xa9xc3xa9n op de drie xc3xa0 vier kostwinners. Er kwamen uitdeelplekken van brood en soep (liefdadigheidsinstellingen). Er verrezen krottenwijken. In heel het land hing een lamgeslagen sfeer. President Hoover bleek niet in staat de crisis te bezweren. Toen oorlogsveteranen demonstreerden voor een bonus op een uitkering gaf de president aan generaal Douglas MacArthur de opdracht ze te verwijderen, wat met veel geweld gebeurde. De verkiezingen verloor hij dus. Franklin Delano Roosevelt was de nieuwe president. Op zijn 39e was hij invalide geraakt door polio. De manier waarop hij tegen de ziekte streed wekte bewondering. Hij pakte het geheel anders aan: een xe2x80x98New Dealxe2x80x99, en hij zegt: xe2x80x98The only thing we have to fear is fear itselfxe2x80x99.
Fireside chats
Roosevelt was een geniale manipulator. Want om zijn xe2x80x98Big Governmentxe2x80x99-ideexc3xabn uit te voeren was heel wat nodig. De gevolgen van zijn handicap wist hij buiten de publiciteit te houden, alsmede zijn verhoudingen met andere vrouwen. Hij hield xe2x80x98fireside chatsxe2x80x99 (radiopraatjes bij het haardvuur). De New Deal was geen consistent program, maar een reeks experimenten waarvan het succes allerminst voorspelbaar was. Het ging uit van de verantwoordelijkheid van de federale overheid voor hulp aan werklozen. Hoewel het zijn oogmerk was om het kapitalistische systeem weer draaiende te krijgen, viel hem een storm van kritiek ten deel van de leiders van xe2x80x98big businessxe2x80x99, die voelden dat de tijd van overheidsonthouding voorbij was. Hij was xe2x80x98the red man in the White Housexe2x80x99. Pas door de Tweede Wereldoorlog zou de werkloosheid verdwijnen. In economisch opzicht is de New Deal dus mislukt.
[van krantenjongen tot miljonair (geboorte) (op eigen benen) (ruzie) (succes) (volwassen) (depressie) (vriendenhulp) (trauma) (politieagent)] [een samenleving op de rails (1776-1861) (1861-1917) (indianen) (zwarten) (vrouwen) (immigranten)] [het grote Amerikaanse avontuur (1) (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8)]