n.a.v. Christopher Catherwood, Een gedeelde God. Verschillen tussen islam, christendom en jodendom, Kampen 2008
Drie monothexc3xafstische godsdiensten
Veel christenen weten niet hoe hun eigen geloof zich verhoudt tot de twee andere grote monothexc3xafstische godsdiensten, het jodendom en de islam. In Europa zijn we al gewend geraakt aan de vele miljoenen moslims die zich er de afgelopen halve eeuw gevestigd hebben. Maar Amerikanen merkten in de praktijk weinig van de aanwezigheid van andere religies, omdat de moslims die daar wonen xe2x80x93 dat zijn er weinig xe2x80x93 goed gexc3xafntegreerd zijn. De catastrofale gebeurtenissen van 11 september 2001 brachten hier voorgoed verandering in. Er is een verwrongen beeld van de islam ontstaan.
Geen werkelijk verschil?
Na 9/11 werd benadrukt dat jodendom, christendom en islam de drie Abrahamitische godsdiensten zijn. Het was begrijpelijk dat president George W. Bush in een moskee vlak na 9/11 verklaarde dat de islam een religie van vrede is. Dit is inderdaad het geval voor veel moslims vandaag de dag, zeker voor hen die goed gexc3xafntegreerd zijn in de Verenigde Staten. In Europa gaat deze integratie veel moeilijker. Maar het probleem is dat veel leken vervolgens beweren dat er geen werkelijk verschil is tussen de drie grote godsdiensten die in xc3xa9xc3xa9n God geloven. Dat is echter niet waar. Dit boek is geschreven met de vraag: welk geloof is waar en waarom?
Pluralisme en absolute waarheid
Het is niet populair om in onze pluralistische en postmoderne tijd te suggereren dat er maar xc3xa9xc3xa9n ware godsdienst is. xe2x80x98Ik ben een groot voorstander van interreligieuze vrede, (xe2x80xa6) maar ik geloof dat iemand deze inspanningen tot vrede kan steunen en tegelijkertijd kan beamen dat xc3xa9xc3xa9n godsdienst xe2x80x93 het christendom xe2x80x93 absoluut waar is. (xe2x80xa6) Het zijn vaak diegenen die geen enkele godsdienst aanhangen die gebelgd zijn over de claims van absolute waarheidxe2x80x99.
Zonde
Miljoenen gelovigen, diegenen die wandaden begaan meegeteld, houden vast aan een versie van hun godsdienst waarvan zij geloven dat die absoluut waar is. Daarom zal een soft idee in de trant van xe2x80x98we geloven eigenlijk allemaal hetzelfdexe2x80x99 niet de vrede brengen waarnaar we allemaal verlangen. xc3x89xc3xa9n van de centrale leerstukken uit de Bijbel, dat overigens ontbreekt in de islam, is dat van de zonde. Zolang er zonde is, kan er geen werkelijke en duurzame vrede zijn.
Abraham
Abraham xe2x80x93 volgens Hebreexc3xabn een schitterend geloofsvoorbeeld xe2x80x93 was een man met veel menselijke zwakheden en fouten. We kunnen ons gemakkelijk identificeren met zijn vele worstelingen. Het is opmerkelijk hoe diepgaand de bijbelse verhalen in ethisch opzicht zijn. Verhalen uit diezelfde tijd zijn heel anders: daar gebeuren dingen zonder moreel commentaar. In de Bijbel vinden we het leven van Abraham beschreven xc3xa9n Gods commentaar erop. Dit is een unieke eigenschap van het Oude Testament.
Koran anders
Abraham kwam uit de omgeving die we nu kennen als Irak. Hij was een Semiet, een raciale groep waar tot op de dag van vandaag zowel joden als Arabieren en sommige Ethiopixc3xabrs bij horen. Ur was de hoofdstad van een groots, hoogontwikkeld en deels geletterd rijk, Soemerixc3xab. God droeg Abraham op Izak te offeren. Het bijzondere was dat God een ander offer gaf xe2x80x93 een blik vooruit op het offer van Christus. De Koran verandert het verhaal echter en legt Hagars zoon Ismaxc3xabl op het altaar in plaats van Izak. En dit verhaal is niet het enige waarin de Koran dingen verandert. Het Oude en Nieuwe Testament zijn geordende vertellingen; de verhalen hebben een begin, een midden en een eind. Het punt is dat de hoofdstukken (of soeraxe2x80x99s) van de Koran niet geordend zijn naar onderwerp of verhaal, maar naar lengte.
Geen verbond in de Koran
Moslims geloven ook in het belang van Mozes, of Musa, zoals hij in het Arabisch genoemd wordt. De Koran bevat ook een rechtssysteem dat mensen vertelt hoe ze moeten leven. Maar hij zegt niets over een verbond, over een relatie tussen een persoonlijk te kennen God en Zijn volk. Voor moslims bestaat er gewoonweg geen enkel verbond, en dat is een essentieel verschil. In het Oude en Nieuwe Testament wordt de relatie tussen God en Zijn volk in de analogie van het huwelijk gezet; dit is uniek.
Monothexc3xafsme
Henothexc3xafsme is de idee dat elk volk maar xc3xa9xc3xa9n god zou moeten vereren in plaats van verschillende goden. De oude Egyptenaren hadden vele goden. De ketterse farao, zoals Achnaton soms genoemd wordt, gaf er maar xc3xa9xc3xa9n voor in de plaats, de Aton (de zonneschijf). Maar er was nog altijd geen universeel monothexc3xafstisch concept dat suggereerde dat alle andere volken ook Aton moesten gaan vereren. Dus toen de Israxc3xablieten stelden dat hun God de enige was, waren zij vernieuwers zonder weerga in de geschiedenis. Vanuit theologisch perspectief is het de ware God Die Zichzelf openbaart aan een uitverkoren volk, en zo moeten we dit zien.
Waar zijn al die goden?
Waar vinden we in onze eeuw nog aanbidders van Zeus, Jupiter, Baxc3xa4l, Isis of Wodan? Maar er zijn nog altijd miljoenen joden en het christendom is de grootste godsdienst in de wereld van vandaag. De wending naar het secularisme in de 20e eeuw en de gemengde huwelijken met niet-joden hebben meer schade toegebracht aan de godsdienst van het joodse volk dan alle Assyrische heersers, Seleucidische koningen, kruisvaarders en nazixe2x80x99s bij elkaar. Veel joden zijn vandaag de dag ongelovig, maar terwijl velen hun jodendom verliezen door gemengde huwelijken, blijven ook veel joodse groepen, vooral in Amerika, loyaal aan de theologisch conservatieve vormen van de joodse godsdienst.
Christendom en Christus
Het christendom is de enige monothexc3xafstische godsdienst die naar zijn grondlegger, Jezus Christus, is genoemd. Jodendom is genoemd naar een volk, de joden. Islam is Arabisch voor xe2x80x98onderwerpingxe2x80x99 en is dus een theologische aanduiding. De verbinding tussen christen en christendom is het allerbelangrijkste. Dat maakt de christelijke religie uniek. In deze godsdienst draait het om een persoon, en niet primair om allerlei regels over hoe je zou moeten leven.
Persoonlijke band met God
Alleen het christendom heeft de leer van de drie-eenheid. In het jodendom en de islam wordt men gered door gehoorzaamheid aan de wet. Het idee God persoonlijk te kennen is afwezig binnen de islam. Men vindt het soefisme syncretisch, want het lijkt elementen te ontlenen aan de middeleeuwse christelijke monastieke traditie en waarschijnlijk ook aan het boeddhisme. In zowel het jodendom als de islam wordt niemand gered door een persoon. Men komt in de hemel door zijn eigen rechtvaardige daden en het doen van de wet.
Genade, verzoening en vergeving
De joden worden niet door Abraham gered. Ook de moslims worden niet gered door wat Mohammed tijdens zijn leven deed. Genade is het onderscheidende kenmerk van het christendom, hoewel dat impliciet ook al in het Oude Testament aanwezig is. Het geboorteverhaal van Jezus is zeer bijzonder en uniek; we kennen de verhalen van het volwassen leven van Abraham en Mohammed, maar niet de details van hun geboorte. De idee van verzoening, van het offer voor de zonde, is nadrukkelijk aanwezig in het Oude Testament. Maar dit offer moest telkens opnieuw gebracht worden. Met Christus is het eens en voor altijd voor iedereen genoeg. Verzoening en vergeving zijn totaal onbekend in de islam.
Mensen van het Boek
In tegenstelling tot het jodendom menen christenen dat Gods openbaring nu compleet is. En in tegenstelling tot de islam menen zij dat de openbaring een persoon is en niet een rechtssysteem. Moslims noemen joden en christenen de xe2x80x98mensen van het Boekxe2x80x99, daarom hebben ze een bijzondere status binnen de islam. In ons leerstuk van de sola scriptura lijken we inderdaad sterk op de joden en de moslims.
Botsing van beschavingen
xc3x89xc3xa9n van de bekendste theoriexc3xabn over de internationale betrekkingen is de clash of civilizations, uitgewerkt door Samuel P. Huntington. Volgens hem zou religie een belangrijke rol gaan spelen in conflicten. Hij meende in het bijzonder dat de islam xe2x80x98bloedige grenzenxe2x80x99 kent en dat een botsing tussen de islamitische wereld en het christelijke Westen onvermijdelijk was. Op 9/11 dachten hij en vele anderen dat deze theorie werkelijkheid werd. Osama bin Laden gelooft op een bepaalde manier ook in deze theorie. Hij zet de wereld van het geloof, de dar al-islam, tegenover die van het ongeloof, de dar al-harb, een wereld die geleid wordt door de tot kruistochten geneigde Verenigde Staten.
De wereld wordt steeds religieuzerxe2x80xa6
De islam verbindt kerk (moskee) en staat. Bin Laden en anderen zien de hele islamitische wereld xe2x80x93 de umma xe2x80x93 als xc3xa9xc3xa9n reusachtige moslimstaat. Het herstel van het kalifaat, het grote islamitische rijk van de 7e tot de 20e eeuw, is xc3xa9xc3xa9n van hun expliciete doelen. Politiek gezien kent dit idee grote problemen. Want wat is het Westen? Denken we nu werkelijk dat Amerika en Frankrijk hetzelfde zijn? Fransen en Amerikanen zouden dat in alle toonaarden ontkennen. Een ander probleem is de xe2x80x98secularisatiethesexe2x80x99, dat bij de voortgaande ontwikkeling en modernisering van de wereld de religie zou verdwijnen. Nu slikken dezelfde experts hun woorden in! De wereld wordt namelijk alleen maar religieuzer! Dat niet alleen, de religie die zich het snelst verspreidt, is het christendom, de godsdienst waarvan sociologen zeiden dat die spoedig zou verdwijnen.
xe2x80xa6Behalve West-Europa
Alleen West-Europa lijkt wat dit betreft een uitzondering. Daar is het christendom sterk in verval, en grote gebieden van Europa zijn wat het aantal christenen betreft veel dunner bevolkt dan grote delen van Afrika. Europa heeft tegenwoordig zendelingen nodig. Grote delen van het zogenaamd christelijke Westen zijn dus alles behalve christelijk! Alleen de Verenigde Staten past in het patroon van het xe2x80x98christelijke Westenxe2x80x99. Hoewel de Amerikaanse evangelicale beweging indrukwekkend krachtig is, zien veel leden in Amerika dat veel somberder in. Zij beweren dat het heel moeilijk is om een land met zoxe2x80x99n hoog abortuscijfer (1,3 miljoen abortussen per jaar) als een christelijk land te zien.
Scheiding kerk en staat
Gods volk vormt een kerk en niet een of andere staat. Terwijl Bin Laden en de zijnen alle moslims tot een politiek-geestelijke eenheid wil smeden, kunnen wij dat niet met de westerse wereld doen. Wij hebben scheiding tussen kerk en staat. Dit alles betekent dat elke theorie die een xe2x80x98christelijkxe2x80x99 Westen tegenover een xe2x80x98islamitischxe2x80x99 Oosten zet theologisch zeer problematisch is, vooral nu de kerk sterker wordt in niet-Westerse landen. Het westen wordt hoe langer hoe meer seculier, en christenen wonen vaak in landen waar ze een vervolgde minderheid vormen. De islam zoekt bekeerlingen in dezelfde gebieden waar de kerk groeit. Wanneer we dit vanuit theologisch oogpunt bekijken, dan is dat zeker niet toevallig. In veel gebieden in de wereld zijn mensen verblind door materialisme en een seculier en egocentrisch wereldbeeld. De moderniteit is in dergelijke gebieden vaak de vijand van de kerk. In het grootste deel van de wereld zijn gewone mensen echter nog altijd religieus aangelegd.
Breuklijnen in Nigeria en Indonesixc3xab
Breuklijnen, gebieden waar christendom en islam elkaar geografisch overlappen, zijn er in Nigeria en Indonesixc3xab. Vaak vinden de gruwelijke botsingen plaats juist in die Nigeriaanse provincies waar een moslimmeerderheid de islamitische wet, de sharia, wil invoeren. Sommige gematigde moslims verafschuwen dit alles. Terwijl de huidige president van Iran gezien wordt als een islamitische extremist, wijst een voormalige Iraanse president, Mohammed Khatami, een onderdrukkende en gewelddadige benadering af. Toen hij aan de macht was, probeerde hij (vaak tevergeefs) het land te liberaliseren.
Gedeelde strijd
Wanneer het om ethische kwesties gaat, zoals abortus, dan staan moslims vaak aan dezelfde kant als christenen. Francis Schaeffer noemde dit gedeelde strijd, en we mogen dankbaar zijn dat christenen in veel van dit soort zaken niet alleen vechten tegen de toenemende decadentie. Kijken we echter naar de mondiale situatie, dan is de islam in heel de wereld net zoxe2x80x99n geestelijke rivaal van het christendom als het materialisme in het Westen. We zijn in het Westen zo gewend geraakt aan de postmoderne brij dat we vergeten hoeveel mensen er nog zijn die, net als christenen, geloven in de idee van absolute waarheid.
[jodendom, christendom en islam (1) (2) (3) (4) (5) (6)]